Veri Kurtarma Programları İşe Yarar mı? Laboratuvar Gözüyle Dürüst Cevap

Veri kaybettiğinizde internette ilk karşınıza çıkan şey, “silinen dosyaları birkaç tıkla geri getirin” vaat eden programlardır. Bir veri kurtarma laboratuvarı olarak bu programlara karşı olduğumuzu düşünebilirsiniz; değiliz. Doğru durumda doğru kullanıldıklarında işe yararlar. Sorun, yanlış durumda kullanıldıklarında kurtarılabilir verileri kalıcı olarak yok edebilmeleridir.

Kısa cevap

Veri kurtarma programları yalnızca mantıksal kayıplarda ve donanımsal olarak sağlam bir diskte işe yarar. Disk fiziksel olarak arızalıysa (ses çıkarıyorsa, yavaşlıyorsa, donuyorsa, tanınmıyorsa) program hiçbir şey kurtaramaz; üstelik saatlerce süren taraması diskin son çalışma ömrünü tüketir.

Programlar nasıl çalışır?

Bir dosya silindiğinde veya disk hızlı formatlandığında, dosyanın içeriği çoğu zaman yerinde kalır; yalnızca dosya sisteminin “bu alan dolu” kaydı kaldırılır. Kurtarma programları iki yolla çalışır:

• Dosya sistemi kayıtlarını okuma: NTFS’in MFT kayıtları gibi yapılardan silinmiş olarak işaretlenen dosyaları bulur. Dosya adları ve klasörler genellikle korunur.
• İmza taraması (carving): Diskin tamamını baştan sona okuyup bilinen dosya başlıklarını (JPEG, PDF, DOCX vb.) arar. Dosya adları ve klasör yapısı kaybolur; parçalı dosyalar bozuk çıkabilir.

İkinci yöntemin anlamı şudur: Program, diskin her sektörünü en az bir kez okur. 2 TB’lık bir disk için bu, saatlerce kesintisiz okuma demektir.

Programların işe yaradığı durumlar

Programları güvenle kullanmak isterseniz

1. Diskin sağlıklı olduğundan emin olun. Ses, yavaşlık, donma, “Gecikmeli yazma hatası” gibi uyarılar varsa durun.
2. Programı kurtarılacak diske kurmayın. Silinen dosyalar C: sürücüsündeyse, mümkünse diski söküp başka bir bilgisayara ikinci disk olarak bağlayın.
3. Kurtarılan dosyaları aynı diske kaydetmeyin. Her kayıt, henüz kurtarılmamış başka bir dosyanın üzerine yazabilir.
4. “Onar”, “düzelt”, “CHKDSK” gibi seçeneklerden kaçının. Bunlar dosya sistemini tutarlı hâle getirmek için kayıtları silebilir.
5. Taramayı bir kez yapın. Sonuç alamadıysanız aynı diski farklı programlarla günlerce taramak riski katlar.

Laboratuvar ne farklı yapar?

Profesyonel bir laboratuvar, programla taramaya başlamadan önce diskin donanımsal durumunu teşhis eder. Fiziksel arıza varsa önce onu giderir (kafa değişimi, kart onarımı, firmware düzeltmesi). Ardından diskin, zayıf bölgeleri en sona bırakan ve okuma hatalarında diski zorlamayan özel donanımlarla (ör. PC-3000) tam bir kopyasını alır. Dosya sistemi analizi bu kopya üzerinde, orijinal diske hiç dokunmadan yapılır. Böylece bir yöntem sonuç vermezse ikinci, üçüncü bir yöntem denemek için diskin ömrü harcanmamış olur.

Silinen ve formatlanan veriler için hizmetimizin ayrıntıları: silinen ve formatlanan veri kurtarma. Diskinizde fiziksel arıza belirtisi varsa önce arıza belirtileri rehberimize bakın.

Sonuç

Sağlam bir diskte, basit bir silme işleminden sonra bir programı doğru şekilde denemek makul bir ilk adımdır. Ama disk fiziksel bir sorun belirtisi gösteriyorsa ya da veriler sizin için gerçekten önemliyse, ilk denemenin son deneme olabileceğini unutmayın. Emin değilseniz önce arayın; telefonda birkaç soruyla durumun programla çözülebilecek bir durum olup olmadığını söyleyebiliriz.