Harddiskin Kapağı Açılırsa Ne Olur? Temiz Ortam Neden Şart?

İnternette “tık sesi yapan diski açıp kafasını elle düzelttim” diyen videolar bulmak mümkün. Bir harddiskin kapağı birkaç vidayla açılır; ama açıldığı anda içerideki dünya, verilerinizin geleceğini değiştirebilecek kadar hassastır. Bu yazıda kapak açıldığında neler olduğunu ve laboratuvarda bu işin neden temiz ortamda yapıldığını anlatıyoruz.

Harddiskin içinde ne var?

Kapağın altında bir veya birkaç manyetik plaka, bu plakaları dakikada 5.400–7.200 (sunucu disklerinde daha fazla) devirle döndüren bir motor ve her plaka yüzeyi için bir okuma-yazma kafası bulunur. Disk çalışırken kafalar plakaya değmez; plakanın dönüşüyle oluşan ince bir hava yastığı üzerinde, yalnızca birkaç nanometre yükseklikte süzülür. Bu mesafe o kadar küçüktür ki, sıradan bir toz zerresi, bir parmak izi ya da bir sigara dumanı partikülü bile kafanın yolunun üzerinde dağ gibi kalır.

Yeni nesil yüksek kapasiteli disklerin bir kısmı ise hava yerine helyumla doldurulur ve kapakları sızdırmaz şekilde kaynaklıdır. Bu diskler açıldığında gaz kaybolur; çalışma koşulları değişir.

Kapak açık havada açılırsa ne olur?

• Toz plakaya yerleşir. Disk yeniden çalıştırıldığında kafa bu partiküllere çarpar, plakada çizik açar; çizik kafayı da bozar ve hasar zincirleme büyür.
• Kafalar plakaya yapışabilir veya kayabilir. Kafaları park yerinden elle oynatmak, kafa kollarını eğebilir.
• Plakalar kayabilir. Çok plakalı disklerde plakaların birbirine göre hizası bozulursa, veriler doğru sırayla okunamaz.
• Parmak izi ve nem plaka yüzeyinde kalıcı leke bırakabilir.

Laboratuvarda nasıl yapılır?

Diskin açılmasını gerektiren işlemler (kafa değişimi, kafaların plakadan ayrılması, plaka transferi) partikülden arındırılmış filtreli ortamda yapılır. Bu ortamda hava, yüksek verimli filtrelerden geçirilerek sürekli tek yönde akıtılır; böylece işlem alanına toz girmesi engellenir. Bunun yanında:

• Birebir uyumlu donör kafa kullanılır. Aynı model numarası yeterli değildir; üretim ailesi, kafa sayısı ve bazen firmware sürümü de uyumlu olmalıdır. 15.000’i aşkın donör disk arşivimiz bu yüzden önemlidir.
• Özel kafa tarakları ile kafalar plakaya dokundurulmadan çıkarılıp takılır.
• Plaka transferinde hizalama korunur; plakalar arasındaki konum mikron düzeyinde önemlidir.
• İşlem sonrası disk, PC-3000 donanımına bağlanarak kafaların durumu test edilir ve kontrollü imaj alma ile veri kopyalanır. Kafa değişimi yapılmış bir disk “tamir edilmiş” değildir; yalnızca verilerin kopyalanması için geçici olarak çalışır hâle getirilmiştir.

Kapağı açılmış disk kurtarılabilir mi?

Çoğu zaman evet; ama ihtimal ve maliyet değişir. Kapak kısa süre açık kalmış ve disk tekrar çalıştırılmamışsa, plakalar temizlenip donör kafalarla okuma yapılabilir. Açık hâlde çalıştırılmış disklerde ise plakada oluşan çiziklerin bulunduğu bölgelerdeki veriler kaybolabilir. Bu nedenle müdahale görmüş ve kapağı açılmış diskler, sabit fiyat tablomuzun dışında, inceleme sonrası fiyatlandırılır.

En sağlıklı yol basittir: Diskiniz tık sesi yapıyorsa, dönmüyorsa veya düştüyse tık sesi rehberimize göz atın, diski kapatın ve kapağına dokunmadan bize ulaşın.